Dolina Pięciu Stawów Polskich

Tatry to zdecydowanie jedna z najpiękniejszych naturalnych atrakcji turystycznych regionu podhalańskiego. Żaden turysta nie wyobraża sobie pobytu w Zakopanem bez pieszych wycieczek po górach, bo to właśnie one dostarczają najwięcej magicznych chwil i wrażeń. Dlatego planując wypad w Tatry, należy wcześniej dowiedzieć się co nieco o najciekawszych miejscach, które trzeba obowiązkowo odwiedzić.

Bardzo charakterystyczne dla Tatr są doliny. Góry są dosłownie nimi usłane, ale kilka z nich należy do najpiękniejszych. Jedną z nich jest Dolina Pięciu Stawów Polskich, która jednocześnie jest też jedną z największych dolin. Położona jest na wysokości 1625-1900 m n.p.m. i powstała na skutek wyżłobienia przez lodowiec, dlatego klasyfikuje się ją jako polodowcową. Leży w górach, w Tatrach Wysokich, dlatego na jej piękno składa się nie tylko sąsiedztwo pięciu stawów, ale również i otoczenie niezwykle malowniczych szczytów. Dolinę otaczają m.in. Szpiglasowy Wierch, Orla Perć i Opalony Wierch. Dolina Pięciu Stawów jest przedłużeniem Doliny Roztoki, która z kolei swą popularność zyskała również dlatego, że znajduje się w bliskiej odległości od największego w Polsce wodospadu, czyli Wielkiej Siklawy. Cała dolina ma długość 4 km, powierzchnię o kształcie sierpa sięgającą 6,5 km2 i znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Dolina swoją nazwę wzięła od licznych jezior znajdujących się na jej terenie. Głównie od tych największych, ale – wbrew pozorom – nie jest ich pięć, a sześć. Są to: Wielki Staw, Czarny Staw, Przedni Staw, Zadni Staw, Mały Staw i Wole Oko, które ogólnie noszą nazwę pięciu Stawów Polskich. Łącznie zajmują powierzchnię, aż 61 hektarów.

1. Wielki Staw Polski jest największy. Położony jest na wysokości 1665 m n.p.m., a jego objętość zajmuje 34,14 ha. Jest także najgłębszym tatrzańskim jeziorem. Mierzy niemal 80 m głębokości. Natomiast w rankingu najgłębszych jezior w Polsce plasuje się na trzecim miejscu. Zadziwiająca jest również pojemność jeziora, bo zawiera ok. 13 mln m³ wody. Nie bez powodu pewien przewodnik tatrzański pisał o Wielkim Stawie, że „w toniach jego schowałby się cały krakowski kościół Panny Maryji z swą wysoką wieżą, żeby tylko wierzchołek dachu z korona nad powierzchnię wystawał”. Ze stawu wypływa potok Roztoka, a także wodospad Wielka Siklawa.

2. Czarny Staw Polski znajduje się w pobliżu ściany skalnej Liptakowskie Mury. Jest położony na 1722 m n.p.m., a jego powierzchnia wynosi 12,7 ha. Głębokość jest prawie 30 m mniejsza od głębokości Wielkiego Stawu. Z Czarnego Stawu odchodzi niewielki potok, który dociera do Wielkiego Stawu, a po drodze rozchlapująca się woda, stwarza idealne warunki do życia dla różnorodnych gatunków roślin torfowych i bagiennych.

3. Przedni Staw Polski jest najbardziej ze wszystkich jezior, wysunięty na wschód. Leży na wysokości 1668 m n.p.m. w niewielkiej odległości od Opalonego Wierchu. Powierzchnia to 7,7 ha, a głębokość wynosi 34,6 m. Dzięki sztucznemu zarybianiu jezioro obfituje w pstrągi. Nad jednym z brzegów znajduje się zbudowane w latach 1948–1953, najwyżej położone po całej polskiej stronie Tatr, schronisko.

4. Zadni Staw Polski nazywany jest również Zadnim Stawem pod Kołem, bo znajduje się w Dolince zwanej Pod Kołem. Leży na wysokości 1890 m n.p.m. dlatego zyskało sobie miano drugiego w Polsce najwyżej położonego jeziora. Powierzchnia stawu mierzy 6,47 ha, a głębokość 31,6 m. Wokół Zadniego Stawu można podziwiać szczyt Zawartowej Turni, Świdnicy, Walentkowego Wierchu czy Liptakowskich Murów. Bardzo charakterystyczną cechą stawu, jest zalegająca warstwa grubego lodu, która pokrywa go każdej zimy. Rekord jeziora zanotowano w 1938 r., kiedy to lód mierzył 3,75 m grubości.

5. Mały Staw Polski leży między Wielkim, a Przednim Stawem na wysokości 1668 m n.p.m. Zarówno jego osiągnięcia objętościowe wynoszące 0,18 ha, jak i głębokość sięgająca niewiele ponad 2 metry, wydają się znikome w porównaniu z jego sąsiadami. Podczas opadów, głębokość Małego Stawu zmienia się zazwyczaj o kilkanaście centymetrów. Zimą jezioro zamarza aż po samo dno. W lecie jezioro zamieszkuje traszka górska, którą nie łatwo znaleźć nigdzie indziej Polsce. Także w okresie obfitującym w słońce, brzegi niewielkiego jeziorka obfitują w wyjątkowe rośliny. Można zobaczyć leczniczego tojada mocnego, złote korzenie, dzwonki wąskolistne lub popularne anielskie ziele. Pod koniec XIX wieku, nad Małym Stawem został zbudowany kamienny schron, który pełnił rolę schroniska. W 1926 roku została zakończona budowa nowego schroniska, które kilkanaście lat później doszczętnie strawił pożar. Na jego miejsce powstało kolejne, w którym dzisiaj znajduje się strażnicówka Tatrzańskiego Parku Narodowego, a schronisko przeniesiono nad Przedni Staw.

6. Wole Oko jest bardzo niewielkie i występuje okresowo, dlatego często nie zalicza się go w poczet stawów, od których bierze nazwę dolina. Leży na wysokości 1862 m n.p.m. Nie można określić dokładnej głębokości, gdyż liczba zmienia się w zależności od ilości wody wypływającej z Zadniego Stawu. Zimą tak jak i Mały Staw, jest cały zamarznięty, ale latem jest szóstym pod względem wielkości stawem Doliny Pięciu Stawów Polskich.

Kiedyś na terenie Doliny Pięciu Stawów prowadzono aktywne wypasanie krów, ponieważ dolina wchodziła w skład licznych hali. Dzięki temu, że Towarzystwo Tatrzańskie wykupiło od górali część obszaru, pasterstwo mogło zostać całkowicie zlikwidowane, a dzisiaj turyści przybywający do Zakopanego mogą cieszyć się wspaniałym widokiem i niczym niezakłóconą ciszą.

Fauna i flora

Fauna i flora jest charakterystyczna dla objętych ochroną obszarów Tatrzańskiego Parku Narodowego. Na jednym z pięter górskich można spotkać typową dla wysokogórskiego krajobrazu niskopienną kosodrzewinę. W górach nie rosną wysokie drzewa, oprócz modrzewi spotykanych nad Wielkim Stawem. Występują krzewy z rodziny różowatych – jarząby nieszpułkowe i bardzo rzadkie ukwapy karpackie, saussuree wielkogłowe, turzyce skąpokwiatowe, gnidosze Hacqueta i występujące tylko i wyłącznie w Tatrach Wysokich warzuchy tatrzańskie, o żółtawych, zebranych w grono kwiatach.

Występują tu także budzące zachwyt jelenie i kozice, płochliwe świstaki oraz niebezpieczne niedźwiedzie i rysie. Oprócz większych zwierząt często spotykane są również ptaki. Największą liczbę stanowią te pospolite, ale zauważyć można również i alpejskie gatunki, do których należą m.in. drozdy obrożne, pomurniki, świergotki górskie i płochacze halne. Sprawne i bystre oko wysokogórskiego taternika może dostrzec także orła przedniego, który należy do najrzadziej występującego z ptaków.

Wszystkie zwierzęta znajdują się pod ochroną, dlatego nie wolno ich płoszyć, ani niszczyć ich siedzisk i gniazd. Podobnie jest z roślinnością. Większość z nich to gatunki reliktowe. Pomimo tego, że kwiaty wabią nas swoimi pięknymi kolorami i zapachem, to nie wolno ich zrywać. Poruszać należy się specjalnie wytyczonymi szlakami, by nie podeptać rzadkich mszaków i krzewinek. Przyroda w Tatrach jest wyjątkowym skarbem natury, dlatego warto o niego dbać. W przeciwnym razie na niesfornych turystów zostaną nałożone kary porządkowe.

Szlaki turystyczne dolina pięciu stawów

W Dolinie Pięciu Stawów jest bardzo duża ilość szlaków turystycznych. Nic w tym dziwnego, skoro już w XIX w było to ulubione miejsce takich osobistości jak Stanisław Staszic czy Seweryn Goszczyński.

1. Do Doliny Pięciu Stawów można dojść nie tylko przez zagłębia innych dolin, ale również idąc zielonym szlakiem od trasy w Palenicy Białczańskiej obok Wodogrzmotów Mickiewicza i przez Dolinę Roztoki. Szlak jest bardzo atrakcyjny, bo po drodze można podziwiać najwyższy wodospad w Polsce – Wielką Siklawę.

2. Można również wybrać czarny szlak, który wiedzie do schroniska nad Przednim Stawem.

3. Szlak żółty prowadzi od Morskiego Oka do Doliny Pięciu Stawów, z której dalej można dojść na Kozią Przełęcz. Jednak dalszy ciąg szlaku jest dosyć trudny i wymaga odpowiedniego przygotowania.

4. Niebieskim szlakiem możemy podążyć gdy już znajdujemy się nam Morskim Okiem. Prowadzi on przez Świstakówkę Roztocką, blisko schroniska przy Przednim Stawie, aż do przełęczy Zawart.

Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich

Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów powstało już w 1876 roku nad brzegiem Małego Stawu. Był to jedynie granitowy niewielki schron, który nosił imię Ludwika Zejsznera, polskiego kartografa i geologa. Dwadzieścia dwa lata później powstało blisko niego drugie schronisko przeniesione z Rusinowej Polany. Niemal trzydzieści lat później Towarzystwo Tatrzańskie wybudowało trzecie z kolei schronisko im. Leopolda Świerza, słynnego taternika i badacza Tatr. W piętnaście lat po jego zbudowaniu, schronisko spłonęło.

W Zakopanem korzystać można z wielu schronisk, jednak w Dolinie Pięciu Stawów dostępne jest tylko jedno. Leży przy brzegu Przedniego Stawu, a jego budowa została zakończona 1954 roku. Budynek powstał z połączenia drewna i kamienia i posiada potężne mury o grubości sięgającej jednego metra. Pomimo tego, że budynek jest dość masywny, jego konstrukcja została bardzo dobrze przemyślana, bo nie zakłóca tatrzańskiego krajobrazu i idealnie się z nim komponuje. Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów jest najwyżej położonym schroniskiem w Tatrach. Nie prowadzi do niego żadna droga, można się do niego dostać poprzez wytyczone górskie szlaki. Zaopatrzenie doprowadzane jest za pomocą specjalnej kolei linowej.

Noclegi Zakopane

Wybierając się na wycieczkę w Tatry, niekoniecznie trzeba rezerwować nocleg w wysokogórskich schroniskach. Wspinaczka po szczytach nie musi trwać do późnych godzin wieczornych. Dlatego przybywając do Zakopanego turyści bardzo często wynajmują noclegi Zakopane, w pensjonatach, kwaterach czy pokojach w centrum Zakopanego. Dzięki temu atrakcją wycieczek do zimowej stolicy Polski nie muszą być tylko i wyłącznie Tatry. Zakopane oferuje wiele innych atrakcji, także tych stworzonych przez człowieka. Bardzo ciekawym pomysłem na spędzenie wolnego czasu może być spływ przełomem Dunajca. Wyprawa zajmuje niemal cały dzień, dlatego warto zastanowić się nad wynajmem noclegu w bliskiej odległości. Obecnie z ofert noclegowych mogą korzystać także turyści zwiedzający mniejsze miejscowości, leżące blisko Zakopanego. Właściciele pensjonatów okolicznych wiosek często oferują niższe ceny, a przede wszystkim komfortowe warunki i dobrą lokalizację. Jeśli oczekujesz spokoju, wygody i dobrego dojazdu mogą je spełnić np. noclegi Białka Tatrzańska