Dolina Kościeliska Informacje Turystyczne

Wielu turystom, Zakopane kojarzy się przede wszystkim z Krupówkami, małymi sklepikami wyposażonymi w regionalne pamiątki, z szerokim wyborem oscypków oraz z nietypowym krajobrazem. Wysokie Tatry rozpościerające się wokół miasteczka w taki sposób, że dostrzec można je z każdego zakątka Zakopanego, niepowtarzalne widoki i dziewicza natura, sprawiają, że Zakopane jest wyjątkowym miejscem na mapie Polski. Oprócz sławnych wśród turystów szczytów, znajdują się tam również, równie popularne doliny będące nierzadko miejscem wytchnienia dla zmierzających ku wierzchołkom wzniesień.

Do najpiękniejszych dolin Podhala należy Dolina Kościeliska, która zaraz po Dolinie Chochołowskiej, jest na drugim miejscu pod względem wielkości. Jest usytuowana po polskiej stronie Tatr Zachodnich. Powierzchnia doliny sięgająca 35 km², rozpościera się tuż przed Tatrami, a kończy na ich głównej grani. Klasyfikuje się ją jako dolinę walną. Dolina Kościeliska mierzy 9 kilometrów długości i kończy się w Kirach, w słynnym osiedlu Kościeliska. Otoczona jest z trzech stron, trzema graniami. Od zachodu Siwym Zwornikiem, po południowej stronie granią Małołączniaka, a od wschodu Małym Ryglem.

Budowa doliny nie jest regularna. Ma dużo odgałęzień rozchodzących się od boków głównej doliny. Przybierają również kształt dolin, z których do największych należy przede wszystkim Dolina Tomanowa, Pyszna oraz Miętusia. Mniejsze odnogi nazywane są żlebami i należy do nich: Wściekły Żleb oraz Żleb pod Wysranki. Dużą atrakcją krajobrazową jest płynący dnem doliny, Potok Kościeliski. Innym walorem jest dostrzegalny z doliny najwyższy szczyt w Tatrach Zachodnich, Bystra, mierząca 2248 m n.p.m.

Dolina Kościeliska zbudowana jest z wysokich skał. W południowej części doliny najwięcej jest skał krystalicznych, natomiast dno wysadzone jest kamieniami osadowymi, najbardziej podatnymi na wszelkiego typu rozpady i wietrzenia. Dzięki temu, płynący w dole doliny potok oraz wody podziemne, rzeźbią w skałach liczne jaskinie. Na całej długości doliny, ściany skalne w trzech miejscach bardzo mocno zbliżają się do siebie, tworząc tzw. bramy. Najniżej znajduje się Brama Kantaka, w środkowej części Brama Kraszewskiego, a najwyżej Brama Raptawicka.

Historia Doliny Kościeliskiej

Dolina była eksploatowana już od początku XV wieku. Wydobywano w niej srebro, antymon, miedź oraz rudy żelaza, które przetapiano w pobliskiej osadzie robotniczej. Ale już w tym czasie była częściowo wykorzystywana jako trasa turystyczna. Biegł przez nią bowiem szlak turystyczny prowadzący na Słowację. Na jej terenie bardzo często dochodziło do zbójnickich grabieży. Aby ten fakt nie uleciał z historii, nie tylko zanotowano go w przekazach pisanych, ale także poprzez nadawanie nazw skałom Doliny Kościeliskiej, szczególnie tym, za którymi czyhali zbójnicy. I w ten oto sposób, do dzisiaj możemy podziwiać Zbójnicką Turnię, Zbójnickie Okna, czy Zbójnicki Stół.

Już na początku XVIII wieku, Dolina Kościeliska zaczęła przeżywać rozkwit pod względem turystycznym. Wielu mieszkańców znajdowało tam wyciszenie, a dla przyjezdnych był to idealny punkt obserwacyjny, z którego widoczne jest ukształtowanie niemal całego Zakopanego. Również poeci i pisarze znajdowali natchnienie w tym niezwykłym miejscu. Zachwycali się nim np. Seweryn Goszczyński, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, czy Stefan Żeromski. Oprócz turystów i pisarzy, Dolina Kościeliska przyciągała również poszukiwaczy skarbów, którzy pozostawiali swój ślad na ścianach, rysując tajemnicze znaki.

Schronisko turystyczne „Ornak”

Zważając na popularność jaką cieszyła się dolina, postanowiono utworzyć pierwsze schronisko, które powstało w miejscu starej leśniczówki. Obecnie do dyspozycji turystów zostało przeznaczonych 55 miejsc noclegowych w Schronisku Ornak, mieszczącym się na Małej Polanie. Znajduje się na wysokości 1100 m n.p.m. w otoczeniu lasów iglastych i w bliskim kontakcie z dzikimi zwierzętami. Znajduje się bowiem na granicy rezerwatu Tomanowa-Smreczyny. Nazwa schroniska najprawdopodobniej została nadana ze względu na mieszczące się tam złoża kości Tatarów. Schronisko zbudowano w stylu zakopiańskim, na przestrzeni lat 1947 – 1949, w tym samym miejscu, na którym znajdowało się poprzednie. Po zakończeniu budowy zostało nazwane imieniem Bronisława Czecha, a obecnie nosi imię profesora Walerego Goetel.
Schronisko górskie „Ornak” może pomieścić 55 osób. Jest to zaledwie niewielki ułamek turystów, którzy licznie przybywają do Zakopanego w trakcie sezonu. Ci, którzy nie znajdą miejsca lub nie będą chcieli nocować w otoczeniu dzikiej przyrody, wśród wysokich gór, z pewnością znajdą schronienie i nocleg w pensjonatach mieszczących się w centrum Zakopanego. Nawet jeśli pokoje Zakopane będą przepełnione, nie należy się zrażać. Obecnie istnieje bowiem szeroko rozbudowana baza noclegowa, która obejmuje nie tylko noclegi Zakopane, ale również mniejsze miejscowości położone w pobliżu miasta. Taki sam standard, bliskość natury i cisza, zapewniają dużo atrakcji i wymarzony relaks na łonie natury.

Przyroda

Przyroda w Dolinie Kościeliskiej jest typowo tatrzańska. Występuje tu wiele rzadkich roślin będących pod ścisłą ochroną. Niewątpliwie należą do nich niewielkie krzewy o białych kwiatach, zwane irgą owłosioną. Jest wiele traw, jak podejźrzon rutolistny czy turzyca dwupienna. Spotkać można takie kwiaty jak wielosiły błękitne, o niezwykle nasyconym kolorze oraz należące do rodziny liliowatych, żółte złocie małe.

Oprócz wyjątkowej flory, występuje tu również wiele zwierząt. Dostrzec można łanie czy świstaki oraz dużo pięknych ptaków. W lecie, wokół kwiatów latają kolorowe motyle oraz owady, szczególnie pszczoły.

Jak dojechać do Doliny Kościeliska ?

Aby dotrzeć do Doliny Kościeliska należy udać autobusem, busem, bądź samochodem, z Zakopanego do osiedla Kiry, znajdującego się u wylotu doliny. Samochód należy zostawić na płatnym parkingu przed doliną, ponieważ wjazd na jej teren nie jest możliwy. W Dolinie Kościeliskiej można poruszać się pieszo lub dorożkami w lecie bądź saniami w zimie. W związku z tym, że Dolina leży na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, bardzo wielu turystów decyduje się na jej zwiedzenie, dlatego jest bardzo zatłoczona. Jak na każde szanujące się miejsce w Zakopanem przystało, wstęp obciążony jest niewielkimi opłatami spadającymi na kieszeń turysty. Ale nie bez powodu. W Dolinie Kościeliskiej czeka wiele atrakcji turystycznych z których trzeba skorzystać, wiele szlaków, które należy przejść oraz schronisko, które trzeba zobaczyć.

Atrakcje turystyczne Kościeliska

1. Dolina Chochołowska jest najdłuższą i jednocześnie największą doliną Tatr po polskiej stronie. Dolina mierz około 10 kilometrów i zajmuje obszar prawie 35 km². Znajduje się na terenie Witowa.

Dolina Chochołowska składa się z długiego wąwozu oraz z wielu małych dolinek, które są jej odgałęzieniem. Jej piękno dostrzegali turyści, którzy przybywali na ten teren już w XIX wieku. W dolinie znajduje się również schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej, wybudowane głównie przez Towarzystwo Tatrzańskie. Zarówno schronisko, jak i owa dolina, były ulubionym miejscem w górach, papieża Jana Pawła II. Dolina Chochołowska była również miejscem kręcenia sceny do filmu „Potop”. Była też scenerią dla siedmiu odcinków „Janosika”.

Dolina Chochołowska leży na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, co oznacza, że zarówno fauna, jak i flora są pod ścisłą ochroną. Występują tam głównie lasy świerkowe, ale w części, w której jest pokryta trawą, można dostrzec liczne krzewinki. Przede wszystkim borówki, wrzosy oraz bliźniaczki psiej trawki. Pomiędzy trawą i krzewami, rosną połacie kosodrzewiny. Pośród konarów drzew schronienie znajdują sarny oraz jelenie, a w trawie można dostrzec świstaki. Czasem spotkać można niedźwiedzia.

2. Dolina Kościeliska zajmuje drugie miejsce pod względem długości. Obejmuje obszar 9 kilometrów i również posiada wiele małych odnóg. Sięga aż do podnóża Tatr, a jej najwyższym puntem jest Błyszcz. Kiedyś była miejscem wydobywania miedzi, srebra, rud żelaza oraz antymonu, czyli pierwiastka chemicznego należącego do grupy półmetali. Koniec XVIII wieku to czas pojawienia się pierwszych turystów. Wędrówki doliną dla niektórych z nich stawały się wielkim natchnieniem, które przelane na papier stawały się wysławiającymi tatrzańską przyrodę utworami poetyckimi. Do takich twórców należeli: m.in. Seweryn Goszczyński, Kazimierz Przerwa-Tetmajer czy Stefan Żeromski. Liczne znaki na skałach w postaci wyżłobień, świadczą o tym, że Dolina Kościeliska była również ulubionym miejscem poszukiwaczy skarbów.

Podobnie jak w przypadku Doliny Chochołowskiej, Dolina Kościeliska również leży na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Na ten fakt z pewnością miał wpływ przepiękny krajobraz, ale także i wiele unikalnych roślin, które przetrwały tylko na tym terenie. Do najrzadziej spotykanych należą: irga owłosiona, podejźrzon rutolistny, tojad Kotuli czy turzyca dwupienna. Zdecydowanie najpiękniejsze kwiaty tego rejonu stanowią: turkusowe wielosiły błękitne oraz należące do rodziny liliowatych, złoć mała.

3. Dolina Małej Łąki w porównaniu z poprzednimi dwoma, mierzy zaledwie 5,4 metra długości. Jest najmniejszą doliną walną, ale jedyną, która została całkowicie wyżłobiona ze skał osadowych. Centrum doliny, stanowi Wielka Polana Małołącka, na której krzyżuje się wiele szlaków turystycznych. Polana imponuje swym pięknem. Od jednej strony ograniczona jest przez wielki masyw, w którym znajduje się słynne urwisko Wielka Turnia.

W czasach, gdy Dolina Małej Łąki nie znała turystyki, bardzo często wykorzystywano ją do wypasu owiec. Jednak gdy wczasowicze zaczęli odkrywać jej urok, dolinę zaczęła zarastać bujna kosodrzewina i lasy. Obecnie na tym terenie występuje wiele odmian rzadkich roślin. Głównie są to kwiaty, takie jak: ostrołódka polna, przymiotno alpejskie, zarzyczka górska czy skalnica zwisła. Z rodziny sitowatych często spotykany jest sit trójłuskowy.

Wielkim skarbem jaki ofiarowała natura jest znajdujące się w Kościelisku Lodowe Źródło. Leży na wysokości 975 m n.p.m., a dotrzeć do niego można przez kładkę na Potoku Kościeliskim w miejscu, gdzie swój początek bierze szlak czarny wiodący do Mroźnej Jaskini. Z nowo wybudowanego tarasu widokowego można podziwiać wypływające źródło. Temperatura wody w Lodowym Źródle wynosi zaledwie 4,3°C. Prawie 150 lat temu obok źródła zbudowano altanę, która nosiła imię Seweryna Goszczyńskiego. Z tego powodu, kiedyś źródełko nazywane było Zdrojem Goszczyńskiego.