Morskie Oko - Schronisko Szlaki

Morskie Oko jest największym jeziorem Tatr i najpopularniejszym szlakiem na Podhalu. Morskie Oko uważa się również za jedno z najpiękniejszych górskich jezior świata. Każdy, kto był w Zakopanem, widział je choć raz. Nic w tym dziwnego, że tak działa na turystów. Krajobraz i otaczająca jezioro przyroda zapiera dech w piersiach. Pozwala też w ciszy i spokoju odpocząć i napełnić płuca górskim powietrzem.

Informacje ogólne

Morskie Oko leży na wysokości 1395 m n.p.m. w Dolinie Rybiego Potoku w odległości około 25 kilometrów od Zakopanego. Jego powierzchnia obejmuje 34,93 hektary, a długość 862 metry. Jezioro jest szerokie na 566 m i w niektórych miejscach może osiągać nawet 50,8 metrów głębokości. Przy brzegu jeziora znajdują się olbrzymie głazy, na które z chęcią wchodzą turyści. Warstwa dna wyścielona jest żwirem, który wraz z zbliżaniem się ku środkowi, staje się coraz drobniejszy. Wraz ze wzrostem głębokości temperatura szybko się zmienia, dlatego nie da się ustalić stałej liczby. Natomiast niezmienna jest przejrzystość wody, sięgająca aż 12 metrów. Zimą jezioro jest zamarznięte, ale już w maju można oglądać jego przejrzyste wody.

Zazwyczaj w tatrzańskich jeziorach nie występują ryby. Nawet jeśli można je spotkać, to dzięki sztucznemu zarybianiu. Z Morskim Okiem jest inaczej. Należy do garstki jezior, w których w sposób naturalny zadomowiły się ryby. W związku z tym, w przeszłości, Morskie Oko nazywane było Rybim Jeziorem lub Rybim Stawem. Do Morskiego Oka stale wpływają wody z dwóch potoków. Pierwszy z nich, Czarnostawiański Potok, wpadając do jeziora tworzy kaskadę nazywaną Czarnostawiańską Siklawą. Drugi to Mnichowy Potok, który do Morskiego Oka wpada pod postacią Dwoistej Siklawy. Oprócz stałych wód zasilających Morskie Oko, występują także okresowe, które zanikają w porze suchej. Potoki te spływają z dwóch żlebów: Marchwicznego oraz Szerokiego. Wypływająca z jeziora woda tworzy Rybi Potok, który w początkowych etapach swej „wędrówki” tworzy niewielkie zbiorniki wodne. Są to: Małe Morskie Oko, Żabie Oko oraz Małe Żabie Oko.

Morskie Oko ma pochodzenie polodowcowe, co oznacza, że powstało w zagłębieniu terenu, które wyżłobił lodowiec. Ma charakter morenowy, o czym świadczy owalny kształt, duża powierzchnia oraz łagodne brzegi.

Pierwsze wzmianki

Pierwsze zapisy na temat Morskiego Oka do jakich udało się dotrzeć, pochodzą z 1575 roku, jednak z całą pewnością już wcześniej, tamtejsza ludność Zakopanego cieszyła się urokami jeziora i na swój sposób go eksploatowała. Wiadomo, że początkowo leżące łąki i pastwiska wykorzystywano do wypasania zwierząt. Jednak w 1637 roku, król Polski Władysław IV, za sprawą kodeksu, nadał Władysławowi Nowobilskiemu prawo do eksploatacji pastwisk.
W 1824 roku, Morskie Oko wraz z otaczającą je Doliną Rybiego Potoku, było własnością prywatną Emanuela Homolacsa, który odkupił je od władz Austrii. Kolejnym właścicielem stał się Władysław Zamoyski. Jednak jego własność stała się powodem sporu i kłótni, które ciągnęły się przez kilkadziesiąt lat. Zamoyski procesował się o tereny zachodniego stoku Żabiego oraz o Morskie Oko, z mieszkańcem Węgier – Christianem Hohenlohenem. Jednak sąd sprawiedliwie przyznał prawa ziemskie do Morskiego Oka Polakowi, które w 1933 roku stało się własnością państwa polskiego.

Pierwsze informacje o wykorzystywaniu Morskiego Oka dla celów turystycznych, zaczęły pojawiać się w na początku pierwszej połowy XIX wieku. Świadczyć o tym może również budowa pierwszego schroniska, która została zakończona w 1836 roku. Schronisko pochłonął pożar, a na jego miejscu w 1874 roku powstało kolejne, w którym również wybuchł pożar i doszczętnie je zniszczył. O przejawach turystyki świadczy także budowa drogi w 1902 roku. Droga prowadziła z Zakopanego, aż do Morskiego Oka i została nazwana na cześć profesora prawa – Oswalda Balzera. Początkowo trasa zbudowana była z tłucznia wapiennego, który po dłuższym okresie ulewnego deszczu ulegał zniszczeniu. W związku z tym konieczna była budowa kilku budynków zwanych dróżnikami, które po każdym pogorszeniu aury naprawiały ulicę. Niektóre z budynków przetrwały do dziś, ale zobaczyć można je jedynie w formie zmodernizowanej i unowocześnionej.

Schronisko Morskie Oko turystyczne im. Stanisława Staszica

Schronisko nad Morskim Okiem położone jest w Dolinie Rybiego Potoku w części Tatr zwanej Wysokimi. Zostało wybudowane przez Towarzystwo Tatrzańskie, na wysokości 1410 m n.p.m. Powstało w 1908 roku i gościło wielu wybitnych ludzi. Do najważniejszych wczasowiczów należał papież Jan Paweł II. Schronisko nosi imię Stanisława Staszica, polskiego wybitnego uczonego, który zajmował się badaniem Morskiego Oka.

Ale to nie jedyne schronisko jakie w ciągu biegu historii istniało na tym terenie. Pierwszy obiekt noclegowy pod Morskim Okiem prawdopodobnie zbudowany został przez Węgra Emanuela Homolacsa. Pierwsza wersja budynku była bardzo uboga. Składała się jedynie z kuchni, pokoju dla gości, sieni oraz strychu. Schronisko nie posiadało okien i żadnych urządzeń. Prawie 40 lat później strawił je pożar, a w tym samym miejscu powstało nowe. Było wykonane z drewna i bardziej nowoczesne. Miejsce noclegowe mogło znaleźć w nich 25 osób. Podczas otwarcia, swoją obecnością uroczystość uświetnili wybitny polski poeta – Adam Asnyk oraz aktorka Helena Modrzejewska. To właśnie wtedy schronisko otrzymało imię Stanisława Staszica.

W trakcie upływu lat schronisko stawało się coraz większe i tym samym, pojemniejsze. Zbudowano również sąsiadujący budynek przeznaczony do przechowywania powozów konnych. Jednak kolejny raz schronisko spłonęło, a jego obowiązki przejęła wozownia. W tymże budynku turyści do dziś mogą znaleźć schronienie i nocleg.

Blisko Morskiego Oka zbudowano także niewielką bacówkę, która z powodu konfliktu pomiędzy Towarzystwem Tatrzańskim, a Anną Burową, musiał zostać rozebrany.

Okolica wokół Morskiego Oka

Turyści, którzy stoją u brzegu Morskiego Oka, mogą rozkoszować się niesamowitym widokiem. Gdy spojrzą w północną stronę, dostrzegą zabytkowe Schronisko im. Stanisława Staszica, oraz sąsiadujący z nim budynek starej wozowni. Podczas wędrówki na północ można zdobyć kilka szczytów.

1. Rysy to wierzchołek, do którego prowadzi czerwony szlak po stronie polskiej oraz szlak niebieski po stronie słowackich Tatr. Rysy są najwyższym wzniesieniem Tatr, dlatego ich zdobycie wymaga wcześniejszego przygotowania kondycyjnego i turystycznego. Nie zaszkodzi również zaopatrzyć się w prowiantu oraz odpowiedni ubiór, który zniesie nawet najgorszą pogodę. Szczyt jest trudny do zdobycia, dlatego na długości 360 metrów, szlak zabezpieczony jest łańcuchami. Jednak pomimo tego, że taka wędrówka zajmuje średnio 4 godziny, turyści się nie zrażają. Rysy wciąż stanowią jeden z najczęściej zdobywanych szczytów. Najpewniej za sprawą niezwykłej panoramy na cały masyw Tatr i Zakopane.

2. Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem. Prowadzi do niej zielony szlak turystyczny rozpoczynający się przy Czarnym Stawie. Jest również szlakiem bardzo trudnym i wymagającym wcześniejszego przygotowania. Praktycznie cała trasa prowadzi przez ostre skały, a zabezpieczeń jest niewiele. Zainstalowano jedynie kilkanaście stalowych klamr.

3. Szpiglasowa Przełęcz to szczyt, do którego można dojść od schroniska PTTK. Szlak tylko w miejscu gdzie skały są dość kruche zabezpieczony jest łańcuchami.

Na południe od Morskiego Oka znajduje się kolejne wielkie jezioro Doliny Rybiego Potoku. Jest to Czarny Staw pod Rysami. Wokół dwóch jezior rozciągają się szczyty: Szpiglasowa Przełęcz, Rysy oraz Siedem Granatów.

Fauna i flora

Morskie Oko ma bardzo bogatą i typowo górską roślinność. Wokół stawu rosną połacie chronionej kosodrzewiny. Można również podziwiać bardzo rzadkie okazy kwiatów, szczególnie gnidosze Hacqueta. Występują liczne krzewinki, jak zimozioły północne. Spotkać można również podejźrzony rutolistne, wełniaczki alpejskie, turzyce skąpokwiatowe, astrowate bylice skalne oraz świetliki nadobne.

Oprócz roślin, tereny Morskiego Oka obfitują w różne rodzaje zwierząt. Spotkać można wiele błyszczących w słońcu owadów oraz kolorowych motyli. Nad jeziorem szybują ptaki, a w wodzie naturalnie występują pstrągi. W wyższych partiach gór spotkać można zwinne kozice i sarny, a także rysie oraz płoche świstaki.

Twórczość o Morskim Oku

Morskie Oko od dawna było miejscem, które zachwycało swym pięknem. Nic więc dziwnego, że mieszkańcy Zakopanego z pokolenia na pokolenie przekazywali legendy dotyczące jeziora. Jedna z nich mówiła, że Morskie Oko ma bezpośrednie połączenie z Morzem Adriatyckim. Inna opowiada o powstaniu jeziora, które wypełniło się łzami pięknej córki pewnego władcy Morskiego, który zakazał jej poślubienia obcokrajowca. Córka zakochała się w Węgrze i przez to spotkała ich straszliwa kara. Zamek zamienił się w skały, a jej siedmioro dzieci utonęło we łzach matki. Legenda mówi, że po dzień dzisiejszy nad Morskim Okiem można usłyszeć ich płacz.

Morskie Oko było także inspiracją dla wielu twórców. O tym wysokogórskim jeziorze powstawało mnóstwo wierszy, których twórcą był Kazimierz Przerwa-Tetmajer, wielki miłośnik tatrzańskiej przyrody oraz Ludwik Solski. Obok Kazimierza Przerwy-Tetmajera, innymi wielkimi polskimi poetami, którzy czerpali inspirację w Tatrach byli Wincenty Pol oraz Jan Kasprowicz. Oprócz nich tworzyli również: Maciej Bogusz Stęczyński, Jadwiga Łuszczewska, Franciszek Henryk Nowicki oraz Adam Asnyk.

Na swoich obrazach Morskie Oko uwieczniali również malarze. Należeli do nich Walery Eliasz-Radzikowski, który wydał ilustrowane książki: „Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic” oraz „Szkice z podróży w Tatry”. Leon Wyczółkowski namalował obraz pt. „Tatry” oraz „Mnich nad Morskim Okiem”. Do tego kręgu artystów należał także Stanisław Gałek.

Oprócz poezji i malarstwa, Morskie Oko zainteresowaniem cieszyło się również w muzyce, szczególnie polskiego kompozytora i dyrygenta Zygmunta Nosowskiego.

Jak dojechać nad Morskie Oko ?

Morskie Oko oddalone jest od Zakopanego o 25 kilometrów, dlatego początkową część trasy należy przejechać samochodem. Można udać się dwoma drogami. Pierwsza prowadzi przez Poronin, Bukowinę Tatrzańską i Łysą Polanę. Natomiast druga jest atrakcyjniejsza pod względem krajobrazowym. Prowadzi bowiem krętą drogą przez długi odcinek lasu. Szosa wiedzie od Zakopanego przez Jaszczurówkę oraz Cyrhlę. Obydwa warianty swój kres osiągają na parkingu w Palenicy Białczańskiej. Od tej pory 8- kilometrowy odcinek należy przejść na nogach. Wyprawa jest dosyć długa, dlatego warto zaopatrzyć się w wygodne obuwie. Jednak satysfakcja z osiągnięcia celu i piękny krajobraz rekompensują wszelkie niedogodności. Drogę powrotną także trzeba przejść pieszo.

Noclegi Zakopane

Zazwyczaj wyprawa nad Morskie Oko jest niezwykłe wyczerpująca, a przy okazji zajmuje bardzo dużo czasu, dlatego nie watro wybierać się do Zakopanego tylko i wyłącznie na jeden dzień. Taki wypad powinien być zaplanowany z wyprzedzeniem, by móc zarezerwować odpowiednie noclegi Zakopane . Pokoje Zakopane, które rezerwujemy, powinny być dobrze wyposażone, komfortowe, powinny być w dobrej lokalizacji, a przede wszystkim cena nie powinna być zbyt wygórowana. Właściciele pensjonatów Zakopane dbają o swoich gości, dlatego jak najmocniej starają się, by zadowolić nawet najwybredniejsze gusta. Dlatego też, turyści bardzo chętnie po raz kolejny przyjeżdżają do tego malowniczego i niezwykle osobliwego miasta, jakim jest Zakopane.

Szlaki turystyczne z Morskiego Oka

1. Szlak czerwony rozpoczyna się w Toporowej Cyrhli i wiedzie przez Psią Trawkę oraz Rówień Waksmundzką. Dalszy ciąg trasy wiedzie wzdłuż szosy prowadzącej do Morskiego Oka, skąd można przejść piękną trasą obok Czarnego Stawu, aż po Rysy. Szlak czerwony wiedzie także od Wodogrzmotów Mickiewicza do schroniska nad Morskim Okiem. Ta trasa zajmuje 1,5 godziny. Przejście od Schroniska PTTK im. Stanisława Staszica do Czarnego Stawu to 50 minut. Natomiast droga prowadząca od tegoż samego schroniska po najwyższy szczyt, do którego prowadzi szlak turystyczny, czyli Rysy, zajmuje 3,5 godziny.

2. Początkowo trasa prowadzi asfaltową szosą, która swój początek bierze na parkingu umieszczonym na polanie Palenicy Białczańskiej, a następnie łączy się ze szlakiem czerwonym koło Wodogrzmotów Mickiewicza i wiedzie nad Morskie Oko.

3. Również czerwonym szlakiem można przejść trasę wokół jeziora Morskie Oko, przy okazji podziwiając piękno przyrody i napawając się nie tylko górskim powietrzem, ale i niezakłóconą ciszą.

4. Szlak niebieski prowadzi przez Świstówkę Roztocką, niewielką górską dolinę mieszczącą się pomiędzy szczytami Opalonego Wierchu oraz Świstową Czubą. Trasa wiedzie do schroniska PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Przejście zajmuje 2 godziny, a powrót 20 minut mniej.

5. Żółty szlak prowadzi na Szpiglasową Przełęcz i rozpoczyna się nad Morskim Okiem. Szlak nazywany jest również „Ceprostradą”, ponieważ trasa jest bardzo łatwa do przejścia. Droga utworzona jest z szerokich skał, które tworzą chodnik. Nazwa jest dosyć pogardliwa i ma za zadanie zakomunikować, że każdy ceper, czyli turysta z nizinnego rejonu polski, jest – bez wysiłku – w stanie ją przebyć.